Met de oprichting van de Bank of England in 1694 ontstond een wettelijk gereguleerd financieel systeem waarbij kredietverlening werd geprivatiseerd en geconcentreerd in handen van een kleine groep. Dit markeerde het begin van een kapitalistisch systeem gericht op rente-inkomsten, het ontstaan van de zogenoemde financiële of niet-reële economie. Het resulteerde in een structuur waarbij inkomens uit de productieve economie werden afgeroomd en via rente en belastingen doorstroomden naar een beperkte groep bankaandeelhouders: een systemische herverdeling van arm naar rijk.

Doordat de Westerse en de Oosterse wereld vanuit een andere blik naar de organisatie van hun geldsysteem keken creëerden ze andere economische, maatschappelijke en politieke structuren. De impact hiervan is vandaag nog zichtbaar in de machtsverhoudingen, de overheidsfinanciën en het economisch beleid. Deze blog werd geïnspireerd door hoofdstuk 4 – met als titel ’The alchemy of banking’ – van het boek Princes o f t he Yen, geschreven door Professor dr. Richard Werner. In wat volgt, herinneren we eerst aan de functies van geld en het feit dat banken, en bijgevolg ook de geldcreatie, doorgaans niet opgenomen worden in economische modellen. Vervolgens wordt door een vergelijking van het 10de eeuwse Chinese papiergeldsysteem met de ontwikkeling van het westerse bankensysteem het belang van de controle over geldcreatie en -allocatie aangetoond, én wordt duidelijk hoe de organisatie ervan de werkelijke macht bepaalt. Waar nodig worden een aantal begrippen kort verduidelijkt. Functies van geld Geld is veel meer dan alleen muntstukken of cijfers op een rekening. Het speelt een centrale rol in de economie en de inrichting van het persoonlijk en collectief leven. Geld vervult doorgaans drie klassieke functies. Ten eerste dient het als ruilmiddel of betaalmiddel , waarmee je goederen en diensten kunt kopen en verkopen: je ruilt iets voor geld en kunt vervolgens met dat geld iets anders aanschaffen. Ten tweede fungeert geld als rekeneenheid , waarmee de waarde van verschillende goederen en diensten wordt uitgedrukt en vergeleken. Tenslotte is geld een spaar- of bewaarmiddel , waarmee je waarde kan opslaan voor toekomstige uitgaven, voor investeringen of als ‘appeltje voor de dorst’ in de magere jaren.

Naast het vertrouwd worden met inkomende en uitgaande denkpatronen is er nog een andere manier om leren om te gaan met transities, namelijk via de ingang van het voelen. Voor meer gevoelsmatige personen is dit een meer natuurlijke werkwijze en net daarom ook boeiender. Bovendien hebben gevoelens een heel grote impact op zowel ons welbevinden als de mate waarin we open staan voor verandering. Volgens Dr Hawkins, geestelijke vader van de Kaart van Bewustzijn waarop we ons voor deze blog baseren, heeft hoe we ons voelen meer impact op ons functioneren en onze ontwikkeling dan de wijze waarop we denken. Sterker nog, op basis van zijn observaties en ondersteund door wetenschappelijk onderzoek (Gray-La Violette, 1981) poneert hij zelfs dat gedachten ontstaan uit ‘de druk van opgehoopte gevoelens’. De onderliggende negatieve gevoelens loslaten is bijgevolg een krachtigere transformatietechniek dan nieuwe overtuigingen toelaten.

Er gaan de afgelopen maanden heel wat geruchten over de Strategische Bitcoin Reserve: de Verenigde Staten en Tsjechië hebben concrete plannen, voor Lagarde is Bitcoin als reserveactivum momenteel geen optie. In deze blog verkennen we de begrippen Bitcoin en Strategische Bitcoin Reserve, geven het woord aan een believer én een non-believer, en gaan op zoek naar wat dit concreet voor mens en maatschappij betekent. Omdat er geen strategische reserve komt zonder overheidsmandaat, impliceert dit immers dat de burger de rekening zal dragen. Hetzij via belastingen, hetzij via gebruik van de pensioenportefeuille, hetzij via geldcreatie en de bijhorende inflatie. Deze blog past in de reeks Monetaire geletterdheid, waar we ingewikkelde thema’s op een eenvoudige(re) wijze pogen te vertalen en breed toegankelijk maken. Omdat we vinden dat geld- en financiële systemen een kernfunctie hebben in onze samenleving, en door iedere doorsnee burger moet kunnen begrepen en gecontroleerd worden.

We gaan momenteel door een ingrijpende maatschappelijke transitie, het soort transitie die maar eens om de zovele eeuwen plaats vindt en waar bijgevolg niemand praktische ervaring mee heeft. Wat we wel weten is dat de problemen die we nu tegenkomen niet meer op te lossen zijn met het (huidige) denken dat deze creëerde. Om minstens cognitief de gebeurtenissen te kunnen vatten, geven we in deze bijdrage een overzicht van het (huidige) uitgaande denk- en waardensystemen, gevolgd door een inkijk in het verwachte inkomende paradigma. Een basisbegrip van beide denkwijzen helpt niet alleen om te begrijpen waar we momenteel doorheen gaan, het geeft bovendien handvatten om vlotter doorheen de transitie te bewegen.

De CBDC (Central Bank Digital Currency) komt langzaamaan in de implementatiefase. De ECB voert haar communicatie op, en het nieuws bereikt ondertussen ook de mainstream pers, momenteel onder de naam digitale euro. Tijd dus voor een exploratie van dit concept, en een kritische analyse. In een reeks blogs zullen we niet alleen onderzoeken wat deze digitale euro precies is en hoe het werkt, maar ook hoe het niet alleen het geld- en bankwezen kan beïnvloeden maar ook de monetaire politiek . We vertrekken vanuit de principes van transparantie en (multidisciplinair) debat, heel erg bewust zijnde dat geld berust op vertrouwen.

Om de CBDC te kunnen beoordelen is het niet alleen belangrijk om te weten wat het is, maar ook hoe deze precies werkt. In deze blog worden de basisprincipes van de digitale euro kort uitgelegd.

Dat we in een crisisvolle tijd leven, kan moeilijk ontkend worden. Ecologische, sociale en economische problemen stapelen zich immers op. Als antwoord wil duurzame ontwikkeling de ecologische, sociale en economische dimensies van de samenleving opnieuw in balans brengen. Wat dat concreet betekent, daar is lang niet iedereen het over eens. Stellingnames daarover hangen samen met de belangen die mensen al dan niet hebben in het thans overheersende maatschappelijk systeem, het marktkapitalisme. We botsen daarbij op een dominante manier om over economie te denken en spreken in termen van markten, kopen en verkopen, van geld en winst maken. En in die lijn zien we ook een sociaaleconomisch beleid dat de oplossing voor duurzaamheidsvraagstukken vooral van marktprocessen verwacht. Of dat een wenselijke benadering is valt te betwijfelen.

Duurzaam speelgoed bestaat nauwelijks. Speelgoed bevat vaak zelf toxische stoffen zoals hormoonverstoorders en kankerverwekkende stoffen. Lees in deze blog waarom kinderen beter speelgoed verdienen